lukasz@sieradz-praga.pl
tel. 696-458-972

2012 – Książka Michała Klimasa pt. Pielgrzymki sieradzkie na Jasnej Górze

Sieradz w każdym pokoleniu może się poszczycić mądrymi i zaangażowanymi ludźmi, którzy zapisują się trwale na kartach historii naszego miasta. Dziś możemy do nich zaliczyć Michała Klimasa, młodego sieradzanina, mieszkańca Pragi, historyka, obecnie studenta pierwszego roku studiów doktoranckich, który od wielu lat pielgrzymuje z sieradzką pielgrzymką na Jasną Górę.

Okladka2Na początku stycznia tego roku podczas spotkania opłatkowego w gronie pielgrzymów, składając mi życzenia, powiedział tajemniczo, że ma dla mnie prezent. Poczułem się mile zaskoczony, bo jak chyba każdy lubię niespodzianki. Sądziłem, że to może jakieś archiwalne zdjęcia, o które zawsze apeluję, albo materiały historyczne dotyczące naszego miasta. Będąc człowiekiem z natury niecierpliwym, musiałem się jednak uzbroić w cierpliwość i poczekać do następnego dnia (uśmiech). Kiedy Michał przyszedł do mnie nazajutrz, wiedziałem już, że nie będą to zdjęcia, tylko coś bardziej osobistego. Niespodzianką okazała się praca magisterska pt. Pielgrzymki sieradzkie na Jasnej Górze, nad którą pod kierunkiem prof. Alicji Szymczak z Uniwersytetu Łódzkiego Michał pracował przez dwa lata.

Dodam, że praca ta została zgłoszona do konkursu „Ad urbis gloriam”, zorganizowanego w tym roku po raz drugi przez Miejską Bibliotekę Publiczną w Sieradzu, uzyskując najwyższą notę. Opracowanie zostało wydane drukiem przez MBP w Sieradzu i udostępnione wszystkim zainteresowanym tematem sieradzkich pielgrzymek, należących wszak do najstarszych w Polsce. Książka jest do nabycia w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Sieradzu. Warto szerzej i dogłębniej poznawać historię naszego sieradzkiego pielgrzymowania.

Dwa słowa do Michała: Kiedy w domu zasiadłem w fotelu i na spokojnie przeglądałem twoją książkę, moją uwagę przyciągnęła dedykacja dla Rodziców, a szczególnie dla najukochańszej twojej Mamy, którą straciłeś w młodym wieku. Musi być szczególnie dumna z ciebie, że idziesz tą Drogą, po której sama przecież kroczyła, i dajesz świadectwo swojej wiary. Drogi Michale, jestem głęboko przekonany, że niebawem pojawią się kolejne twoje publikacje, dzielące się z nami zdobytą przez ciebie wiedzą i doświadczeniem, a na pielgrzymim szlaku będziesz nas w dalszym ciągu bezpiecznie prowadził do Maryi, naszej Pani i Królowej. Jestem szczęśliwy, że na swojej stronie mogę polecać lekturę twojej książki wszystkim rozważającym, być może po raz pierwszy, udział w sieradzkiej pielgrzymce. A zapewniam, że to niesamowite przeżycia i wrażenia, których można doświadczyć tylko na pielgrzymim szlaku.

Dwa słowa do przyszłych sieradzkich pątników: Kiedy już wyruszycie, Drodzy Sieradzanie, w swoją pierwszą sieradzką pielgrzymkę na Jasną Górę, rozejrzyjcie się wokół siebie i przypatrzcie osobom, które kierują ruchem pielgrzymkowym, bo od lat jest wśród nich Michał Klimas, autor tej książki. Zawsze uśmiechnięty, służący radą i pomocą innym pielgrzymom.

A teraz zaprezentuję wstęp, jaki Michał napisał do swojej książki. Dokładnie opisuje, czym się kierował podczas swojej pracy, i charakteryzuje poszczególne jej rozdziały. Ja natomiast dla urozmaicenia tej zakładki podzielę się zdjęciami, na których w ciągu kilku lat pielgrzymowania na Jasną Górę miałem okazję uwiecznić Michała.

Łukasz Piotrowski
 
Okladka
 

Pielgrzymki sieradzkie na Jasnej Górze
Michał Klimas

PortretMiasto Sieradz, jedno z najstarszych miast w Polsce, wykształciło dla siebie i okolicznego regionu wiele tradycji, które kultywowane są do dnia dzisiejszego. Jedną z nich jest pielgrzymowanie do miejsc związanych z kultem Maryi. Pątnicy udawali się do okolicznych sanktuariów Maryjnych, np. w Charłupi Małej, ale i do ośrodków o zasięgu ogólnokrajowym, m.in. Częstochowy. Te ostatnie stały się przedmiotem moich zainteresowań. Dla sprecyzowania tematu warto dodać, że istotnym dla moich rozważań są pielgrzymki związane z kultem Matki Boskiej Częstochowskiej oraz świętem 26 sierpnia. W kolejnych rozdziałach (tam gdzie było to możliwe) skupiłem się na kompaniach wychodzących z sieradzkiej parafii Wszystkich Świętych i udających się pieszo na Jasną Górę. Pozostałe pielgrzymki, np. kolejowe czy autokarowe, zostały pominięte lub potraktowane pobocznie.

Na wybór tematu miało wpływ wiele czynników. Pierwszym jest z pewnością wystawa okolicznościowa zorganizowana przy parafii Wszystkich Świętych z okazji 400. pielgrzymki sieradzkiej na Jasną Górę. Liczba zebranych informacji skłaniała ku temu, by powstała na ten temat publikacja, w której znalazłyby się wszelkiego rodzaju wiadomości. Kolejnym czynnikiem wpływającym na wybór tematu jest zainteresowanie lokalnej społeczności historią tego wydarzenia. Wiele osób dopytuje się i poszukuje informacji o historii pielgrzymowania Sieradzan do Częstochowy. Jednocześnie, jak wskazuje współczesny dyskurs historiograficzny, historycy coraz częściej zajmują się mikrohistorią, zyskując w tym nurcie wiele sukcesów. Z pewnością temat jest mi również bliższy z racji uczestnictwa w pielgrzymkach od 10 lat. Wcześniej w pielgrzymce sieradzkiej brali udział moi rodzice, dziadkowie i pradziadowie. Jest to zatem kolejny czynnik, który miał wpływ na wybór tematu. Jednocześnie tematyka pątnictwa stała się w ostatnich latach bardzo „modna”. Wielu znanych historyków zaczęło interesować się tym zjawiskiem. Być może dlatego, że do 1989 roku był to raczej temat „niebezpieczny”. Badania wykonywane przez historyka muszą być prowadzone na wielu płaszczyznach. Praca staje się interdyscyplinarna, co również, jak wskazują historiografowie, jest nowym trendem w pisaniu prac naukowych. Opisując wydarzenia związane z pielgrzymowaniem, trzeba sięgnąć po takie nauki jak: socjologia, etnografía, geografía, teologia, statystyka etc. Sprawia to jednak, że tekst staje się atrakcyjniejszy dla większego grona odbiorców.

W każdym z prezentowanych poniżej rozdziałów posłużono się inną metodą badawczą. Pierwszy rozdział merytoryczny mówiący o najstarszych formach pątnictwa z Ziemi Sieradzkiej, przedstawia źródło, jego tłumaczenie (co w wielu przypadkach było bardzo trudne) oraz analizę historyczną. Można również odnaleźć metodę genealogiczną w próbach identyfikacji szlachty udającej się na pielgrzymkę. Kolejny rozdział przedstawiający kompanię sieradzką w okresie 1834-1945 zawiera metody statystyczne (m.in. zestawienia tabelaryczne), w dużej części można również spotkać (zarówno w tym rozdziale, jak i następnym) metodę opisową. Rozdział ostatni to głównie przedstawienie najważniej szych wydarzeń oraz ich analiza historyczna.

Praca podzielona jest na 4 rozdziały. Pierwszy poświęcony został wprowadzeniu czytającego w tematykę pielgrzymowania. Przedstawiony jest rys historyczny pątnictwa, następnie najważniejsza faktografia związana z paulinami oraz ich klasztorem na ziemiach polskich, jak i najistotniejsze fakty dotyczące obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej (MBC). Rozdział drugi poświęcony jest najstarszym (indywidualnym) formom pątnictwa z Ziemi Sieradzkiej. Prezentowane są w tekście oryginalne jasnogórskie źródła z pierwszej połowy XVII w. Prawie wszystkie osoby występujące w źródłach udało się zidentyfikować na podstawie opracowań. Na koniec prezentowane są wszelkiego rodzaju inne informacje, które udało się zgromadzić do roku 1834. Rozdział trzeci zaczyna się od momentu założenia oficjalnej księgi rejestrującej przybyłe kompanie do zakończenia II wojny światowej. W tej części, z uwagi na większą liczbę źródeł, wykonana została tabela z informacjami m.in. o liczbie osób, konkretnej dacie etc. Dało to możliwość bardziej szczegółowej analizy tematu w omawianym okresie. Poruszane są w nim także takie zagadnienia, jak frekwencja na pielgrzymce, terminy świąt, na które podążali pątnicy czy obrządki, jakie miały miejsce. W rozdziale tym wykorzystane są nie tylko informacje z jasnogórskiego archiwum, lecz również z prasy sieradzkiej, archiwum parafii Wszystkich Świętych, wywiady osób uczestniczących w pielgrzymce przedwojennej czy zachowanej ikonografii. Ostatni rozdział poświęcony jest okresowi od roku 1946 do 2011. We fragmencie tym poruszane są podobne tematy jak w poprzednim. Dodatkowo pracę wzbogacają nowe rodzaje źródeł, jak materiały IPN-owskie, m.in. donosy tajnego współpracownika SB. Całość ma za zadanie zobrazować, jak wyglądała i z jakimi problemami borykała się pielgrzymka sieradzka. Odnotowane są również zmiany, które zaszły na przestrzeni lat w organizacji pielgrzymek. Na końcu rozdziału umieszczono tabelę z informacjami o znaku pielgrzymim, który noszą na szyi pątnicy idący do Częstochowy.

Do powstania pracy wykorzystane zostało bardzo wiele źródeł. Najważniejsze z nich to archiwalia jasnogórskie, informacje z parafii Wszystkich Świętych w Sieradzu, dokumenty znajdujące się w Archiwum Państwowym w Łodzi oraz w jego sieradzkim oddziale. Potrzebne były również materiały z IPN w Łodzi, wiele źródeł pochodzi ze zbiorów wystawy, o której wspominałem powyżej (głównie zdjęcia). Jednym z najciekawszych źródeł jest wywiad z osobą pielgrzymującą w 1939 r. Jako źródło potraktować również należy lokalną prasę, którą prezentuję w poniższych rozdziałach.
Dla tematu pielgrzymowania istnieje bardzo bogata literatura. Była ona niezbędna przy pisaniu pierwszego rozdziału, który powstał w oparciu o op­racowania napisane przez specjalistów przedmiotu. Znalazły się tam pozycje mówiące o historii pątnictwa w świecie oraz w Polsce. Koniecznym było uzupełnienie treści o wiadomości z zakresu historii Częstochowy, klasztoru oraz zakonu paulinów. Do napisania pierwszego rozdziału potrzebna była również literatura mówiąca o kulcie obrazów, jak i historii obrazu MBC. Pisząc ten fragment, korzystałem zarówno z pozycji napisanych przez autorów świeckich, jak i duchownych. Z uwagi na fakt, że temat pielgrzymek Sieradzan na Jasną Górę nie był poruszany w literaturze, następne rozdziały prezentują głównie badania własne oraz prowadzone przeze mnie poszukiwania informacji będących w kręgu zainteresowania tematem.
Miło mi podziękować uczestnikom seminarium magisterskiego w zak­ładzie Nauk Pomocniczych Historii Uniwersytetu Łódzkiego za wszelkiego rodzaju uwagi dotyczące mojej pracy, w szczególności za wskazania dotyczące literatury przedmiotu. Największe podziękowania za wsparcie i wielką życz­liwość chciałbym skierować na ręce promotora niniejszego opracowania, Pani Profesor Alicji Szymczak, a wszystkim, którzy przyczynili się do jego powstania i opublikowania, serdecznie dziękuję.

Michał Klimas


Pielgrzym Michał w moim obiektywie

396 (1)
Najważniejsze to pozytywne nastawienie, 2006

396 (2)
Z moim bratem Dominikiem. Praga trzyma się zawsze razem, sierpień 2006

400 (2)
Równym krokiem zmierzamy z Michałem do Burzenina na obiad, 22 sierpień 2010

400
Na prażące słońce należy zadbać o nakrycie głowy, sierpień 2009

400 (4)
Nasze „Oszołomki” w akcji, sierpień 2010 🙂

400 (5)
Nie zawsze warunki atmosferyczne są sprzyjające, a kierować ruchem trzeba.
Droga powrotna do Działoszyna, sierpień 2010

400 (3)
Idziemy, idziemy i nie zatrzymujemy się! Pielgrzymka Jubileuszowa 2010

401
No, to 401 Piesza Pielgrzymka Sieradzka wyrusza w drogę do Jasnogórskiej Pani, sierpień 2011

401 (2)
Śmiech to zdrowie, a to już rok 2011

401 (3)
Jeszcze tylko kilkadziesiąt metrów i staniemy przed Maryją, sierpień 2011

402
Tego roku na Stoczkach było „niewielkie” oberwanie chmury, 22 sierpnia 2012

402 (2)
Kiedy na drodze nie ma przejeżdżających samochodów, można się pośmiać i poszaleć z przyjacielem Łukaszem, sierpień 2012