lukasz@sieradz-praga.pl
tel. 696-458-972

Sanktuarium Matki Bożej Księżnej Sieradzkiej (Charłupia Mała)

PhotoWieś Charłupia Mała położona jest w odległości 4 km od Sieradza, przy szosie biegnącej w kierunku Turka – Konina, nad niewielkim dopływem Warty – Myją (Meszyną).
Po raz pierwszy Charłupia Mała została wymieniona w dokumentach w 1339 r. w procesie warszawskim przeciwko Krzyżakom, którzy spustoszyli Sieradz i okolice w czasie najazdu w 1331 r. W aktach tego procesu zachowały się zeznania Waleriana, plebana kościelnego z Charłupi, który mówił, iż uciekłszy do lasu widział, jak Krzyżacy palili Charłupię, Wartę, Szadek, Bałdrzychów. Również dominikanin Wacław, syn Ambrożego zeznaje o spaleniu Charłupi i innych miejscowości wraz z kościołami. Byłaby więc to źródłowa wiadomość o pierwszym istniejącym tu kościele, zapewne spalonym przez Krzyżaków. Wprawdzie w dokumencie tym operuje się tylko nazwą „Charłupia”, nie ma więc całkowitej pewności, czy chodzi tu o Charłupię Małą, czy Dużą, lecz ustytuowanie Charłupi Małej na szlaku najazdu praktycznie przesądza wątpliwość na rzecz tej pierwszej.

Najprawdopodobniej już wówczas wieś stanowiła własność rodu Świnków, którego najznakomitszym przedstawicielem był Jakub Świnka (zm. 4 III 1314 r.), arcybiskup gnieźnieński, jeden z najwybitniejszych polityków średniowiecznej Polski, propagator polskiej świadomości narodowej.
Nie wiadomo, kiedy wieś przeszła w posiadanie Biskupskich (właścicieli także pobliskich Biskupic, Dzierlina i Woli Dzierlińskiej), ale pewnym jest, że w XVII w. majątek Biskupskich został rozdzielony pomiędzy synów. W późniejszym czasie wieś była w posiadaniu rodzin: Walewskich, Zabłockich oraz Bemów.

Do drugiego, niewątpliwie także drewnianego kościoła, odnosi się opis parafii arcybiskupa gnieźnieńskiego z lat 1511-1523 zawarty w „Liber beneficiorum…” kanclerza wielkiego koronnego i arcybiskupa gnieźnieńskiego Jana Łaskiego. Kościół w Charłupi Małej figuruje tu jako parafialny, funkcjonowała przy nim już wtedy szkoła parafialna.

Nastepny kościół został ufundowany w XVI w. przez ówczesnego właściciela wsi – Józefa Walewskiego, a także przez właściciela pobliskiego Dzierlina – Macieja Kuźmińskiego. Konsekracja tej świątyni miała miejsce w 1540 r., a dopełnił jej sufragan gnieźnieński biskup Jakub Dziaduski.

Kościół ten przetrwał do 1765 r., kiedy to właściciel wsi – Wojciech Colonna Walewski stawia nowy, z dwiema bocznymi kaplicami, a więc na rzucie krzyża. Z powodu niedostatków opieki budowa jednak szybko popada w ruinę, co powoduje, iż biskup włocławski w 1834 r. odbiera parafię księżom diecezjalnym, dołącza ją do Sieradza, a kościół w charakterze filialnego oddaje pod opiekę oo. dominikanom z sieradzkiego klasztoru. Z tego okrsu przetrwał zapis, z którego wynika, iż ojciec Gwalbert, przor, przeznacza do służby w charłupskiej świątyni brata Jakuba Rumińskiego. Najprawdopodobniej jednak już od 1841 r. znowu jest w Charłupi Małej parafia. Jednakże stan kościoła musiał być bardzo zły, skoro w 1861 r. ks. proboszcz Ignacy Woszczalski, rodem z Szadku, w porozumieniu z dziedzicem Biskupic, Józefem Siemiątkowskim, zdecydowali o budowie nowego kościoła.

Sytuacja polityczna w Królestwie Polskim (Powstanie Styczniowe) uniemożliwiła realizację zamierzeń i dopiero w 1905 r. ks. Ludgard Radzymiński doprowadził do poświęcenia kamienia węgielnego, a w 1914 r. do zakończenia budowy. Po wybudowaniu nowego, murowanego kościoła rozebrano stary, drewniany.

Projekt obecnie tu stojącej, czwartej już z kolei świątyni, powstał w pracowni wybitnego polskiego architekta Stefana Szyllera.
Kościół posiada wizerunek Najśw. Maryi Panny, czczony w parafii od pocz. XVII w. Kult ten wzrasta szczególnie w okresie niewoli narodowej, co podkreślają zawieszone przez Jakuba Bema (stryj gen. Józefa) jako wota dwa orły ze sztandarów wojskowych, z prośbą o wolność Polski. Wizerunek ten od początku gromadził tłumy wiernych i słynął licznymi łaskami. Cuda te badała już w 1785 r. specjalna komisja biskupia.

Umieszczona w górnej części wieży korona stanowi świadectwo, iż kościół charłupski jest sanktuarium Matki Bożej, zwanej tu powszechnie Księżną Sieradzką. 8 września 1937 roku biskup włocławski Karol Radoński (zdj. obok) w otoczeniu kilku biskupów i ok. 100 tys. wiernych nałożył korony papieskie na Cudowny Obraz Matki Bożej Charłupskiej.

Podczas uroczystej koronacji wygłoszono poniższe wezwanie i modlitwę:

K. Złota korona na Jej głowie.
W. Świętości znakiem naznaczona, sława czci i dzieło męstwa.
K. Ukoronowałeś Ją, Panie.
W. I ustanowiłeś Ją nad wszystkie dzieła rąk Twoich.

Więcej informacji na oficjalnej stronie www.charlupiamala.pl