lukasz@sieradz-praga.pl
tel. 696-458-972

Kościółek św.Ducha

sw DuchaDrewniany kościół św. Ducha pierwotnie stał naprzeciwko budynku, w którym mieści się najstarsza część szpitala miejskiego. Wokół niego skupiało się przedmieście swiętoduskie zwane inaczej warckim, ponieważ tędy wiódł szlak handlowy od bramy Warckiej w kierunku miasta Warty i dalej. Kościół ten sieradzanie zwą „grunwaldzkim”, ufundowany został bowiem pierwotnie w 1416 r. jako wotum za szczęśliwe zakończenie wojny z Krzyżakami.

W 1853 r. rozebrano go. zastąpiono zużyte części nowymi i zachowując wierność kształtów przeniesiono na cmentarz katolicki. Odtąd służy jako kaplica cmentarna. Odbywają się też w nim (lub przy ołtarzu polowym) uroczyste nabożeństwa w dzień Wszystkich Świętych i w święto Zesłania Ducha Świętego (Zielone Świątki).

001Kościół ma konstrukcję zrębową, na zewnątrz jest sfalowany. Dach dwuspadowy, niższy na prezbiterium, kryty gontem, z wieżyczką na sygnaturkę w części centralnej. Okna, jak w najstarszych drewnianych kościołach, tylko od strony południowej. Wewnątrz strop płaski, ozdobna belka tęczowa z krucyfiksem z XIX w. Ołtarz barokowy z II pół. XIX w. rzeźbami św. Piotra i Pawła. Ambona barokowa. Poza tym kilka obrazów z XVII-XIX. Stacje Męki Pańskiej rzeźbione w drewnie przez artystę ludowego Stanisława Korpę z Rudy pod Sieradzem. Wokół kościółka św. Ducha – cmentarz. W Sieradzu przez wieki chowano zmarłych w kościołach: Wszystkich Św., św. Stanisława, św. Ducha (obok szpitala miejskiego). w nie istniejących już św. Trójcy i św. Mikołaja lub wokół nich. Obecny cmentarz katolicki utworzono po l810 r. na gruncie należącym uprzednio do szpitala istniejącego przy kościele Świętego Ducha i poświęcono go 22 listopada 1824 r. W 1870 r. cmentarz otoczono częściowo murem. Już do 1929 r. pochowano na nim 24 tyś. zmarłych.

002Najstarsze groby rozmieszczone są w pobliżu kościoła i przy głównej alejce wiodącej od bramy przy ul. Wojska Polskiego. Część starych nagrobków zniszczyli Niemcy, którzy po bitwie stalingradzkiej ich elementy metalowe przetapiali na armaty. M.in. zabrano wtedy nagrobek zasłużonego dla miasta Antoniego Pstrokońskiego. Stał on na pustym teraz placyku pomiędzy bramą a kościołem. Na wysokim żelaznym graniastosłupie widniał napis: „Tu leży Antoni Paparona Pstrokoński rejent / okręgu sieradzkiego / deputowany na Sejm Polski / okręgu sieradzkiego w r. l809.
Po obu stronach kościoła (od zach. i wsch.) symboliczne mogiły ofiar zbrodni niemieckich i sowieckich z czasów II wojny światowej. Jest tu też symboliczna mogiła Sieradzan zamordowanych w Katyniu.

Spoczywają tu również szczątki ok. 20 osób. które zginęły w wyniku sowieckiego bombardowania miasta w dniu 20 stycznia 1945 r. W czasie okupacji niemieckiej pochowano bliżej nie ustaloną (nie mniej jednak niż 1000 ) liczbę więźniów z sieradzkiego wiezienia. Pamiątka po tych pochówkach, są tylko pojedyncze groby, urządzone po wojnie przez rodziny.

003W okresie zaboru rosyjskiego w części zachodniej cmentarza wydzielono kwaterę dla prawosławnych. O fakcie tym świadczy jeszcze dziś kilka grobów z napisami cyrylicą. Dawną kaplica prawosławną w lalach 1926-27 ks. W. Pogorzelski polecił przebudować na grobowiec dla księży. Tam też leżą proboszczowie sieradzcy: ks.Michał Jarmicki zmarły w 1879 r., ks. Władysław Mikołajewski zmarły 1929 r. i ks. W. Pogorzelski zmarły w latach 1940. W tym grobowcu pochowano również ostatniego dominikanina sieradzkiego o. Zefiryna Kołomyjskiego, zmarłego w 1888 r. W ostatnim grobie spoczywa ks. infułat Apolinary Leśniewski, proboszcz sieradzki od 1945 do 1983 r.

W pobliżu okazała mogiła rozstrzelanych na żydowskim cmentarzu 14 listopada 1939 r. dwudziestu zakładników – obywateli miasta, których zwłoki ekshumowano w 1947 r. i przeniesiono na obecne miejsce. Na mogile wymowny cytat z W. Broniewskiego: „…. nie ludzie, lecz psy okrwawione. i nie żołnierze, lecz kaci przyszli, by śmiercią porazić nas …”.

W tej części cmentarza spoczywa też słynny paryski fryzjer, sieradzanin odznaczony Legia Honorową -Antoni Cierplikowski – ..Antoine”(1884-1976). Od strony zach. do muru cmentarnego przylega cmentarz wojskowy, na którym pochowano kilku polskich żołnierzy poległych w 1939 r. oraz 455 żołnierzy Armii Czerwonej, poległych w dniach 20-23 stycznia 1945 r. w walkach z Niemcami. Na starannie urządzonym cmentarzu okazały pomnik.